در این مقاله به نکات مهمی در رابطه با انواع قرارداد کار و نحوه فسخ و خاتمه قرارداد توضیحاتی داده شده تا کارگر و کارفرما ابهاماتی که در خصوص نوع قراردادهای کار از نگاه قانون کار دارند رفع شود.
قرارداد کار طبق ماده 7 قانون کار
قرارداد کار عبارت است از قرارداد کتبی یا شفاهی که به موجب آن کارگر در قبال دریافت حق السعی کاری را برای مدت موقت یا غیر موقت برای کارفرما انجام می دهد.
قراردادهایی که جنبه مستمر داشته باشند و مدت قرارداد در آن دقیق قید نشود دائمی تلقی می شوند.
ماده 10 قانون کار (نکات قابل درج در تنظیم قرارداد کار)
- نوع کار یا حرفه یا وظیفه ای که کارگر باید به آن اشتغال یابد
- حقوق یا مزد مبنا و لواقح آن
- ساعات کار، تعطیلات و مرخصی ها
- محل انجام کار
- تاریخ انعقاد قرارداد
- مدت قرارداد، چنانچه کار برای مدت معین باشد
- موارد دیگری که عرف و عادت شغل یا محل ایجاب نماید
نسخ قرارداد کار
در مواردی که قرارداد کار کتبی باشد قرارداد در چهار نسخه تنظیم می شود که یک نسخه از آن اداره کار محل و یک نسخه نزد کارگر و یک نسخه نزد کارفرما و نسخه دیگر در اختیار شورای اسلامی کار و در کارگاه های فاقد شورا در اختیار نماینده کارگر قرار می گیرد
تقسیم بندی قراردادهای کار از حیث مدت
- قراردادهای موقت
- قراردادهای غیرموقت دائم
قراردادهای موقت خود نیز به دو دسته تقسیم می شوند:
- قراردادهای مدت موقت
- قراردادهای کار معین
قراردادهای کار غیرموقت دائم
قراردادی است که برای کارهای ماهیتا مستمر منعقد می شود و تاریخ انقضایی برای آن مقرر نشده باشد و فرض بر آن است که تنها با یکی از اشکال انحلال قهری قرارداد یعنی فوت، بازنشستگی یا از کار افتادگی کلی کارگر خاتمه می یابد.
قراردادهای کار مدت موقت
قراردادی است که در کارهای ماهیتا غیر مستمر منعقد می گردد و یا چنانچه در کارهای ماهیتا مستمر منعقد گردد مدت محدود و معینی داشته و تاریخ انقضای آن معلوم و معین می باشد.
قراردادهای کار معین
قراردادیست که در کارهای ماهیتا غیر مستمر منعقد می شود و تاریخ انقضای آن به صورت پایان کار یا پروژه خاصی تعیین شده است.
این نوع قرارداد کار از نوع موقت است زیرا تاریخ انقضای معلومی دارد و تاریخ انقضای آن موکول به یکی از اشکال قهری انحلال قرارداد فوت، بازنشستگی از کارافتادگی کلی کارگر نیست.
ماده 11 قانون کار (دوره آزمایشی)
طرفین می توانند با توافق یکدیگر مدتی را به نام دوره آزمایشی کار تعیین نمایند. در خلال این دوره هر یک از طرفین حق دارد بدون اخطار قبلی و بی آنکه الزام به پرداخت خسارت داشته باشد، رابطه کار را قطع نماید. در صورتی که قطع رابطه کار از طرف کارفرما باشد وی ملزم به پرداخت حقوق تمام دوره آزمایشی خواهد بود و چنانچه کارگر رابطه کار را قطع نماید کارگر فقط مستحق دریافت حقوق مدت انجام کار می باشد.
ماده 22 قانون کار (تسویه مطالبات پایان کار کارگران)
در پایان کار، کلیه مطالباتی که ناشی از قرارداد کار و مربوط به دوره اشتغال کارگر در موارد فوق است، به کارگر و در صورت فوت او به وراث قانونی وی پرداخت خواهد شد
ماده 27 قانون کار (قصورکارگر و فسخ قرارداد)
هرگاه کارگر در انجام وظایف محوله قصور ورزد و یا آیین نامه های انظباطی کارگاه را پس از تذکرات کتبی، نقض نماید کارفرما حق دارد در صورت اعلام نظر مثبت شورای اسلامی کار علاوه بر مطالبات و حقوق معوقه به نسبت هر سال کار معادل یک ماه آخرین حقوق کارگر را به عنوان حق سنوات به وی پرداخته و قرارداد کار را فسخ نماید.
ماده 14 قانون کار (تعلیق قراردادکار)
چنانچه به واسطه امور مذکور در موارد آتی انجام تعهدات یکی از طرفین موقتا متوقف شود، قرارداد کار به حالت تعلیق در می آید و پس از رفع آنها قرارداد کار با احتساب سابقه خدمت (از لحاظ بازنشستگی و افزایش مزد) به حال اولیه بر می گردد.
- موارد تعلیق قرارداد کار
- خدمت سربازی و حضور در جبهه
- حوادث قهریه و غیرقابل پیش بینی
- توقیف و حکم قضایی
- تعطیلی کارگاه (تحت نظارت اداره کار)
- انواع مرخصی ها شامل مرخصی بدون حقوق و مرخصی تحصیلی
ماده 32 قانون کار (خاتمه قرارداد به دلیل کاهش توانایی کارگر)
اگر خاتمه قرارداد کارگردر نتیجه، کاهش توانایی های جسمی و فکری ناشی از کار کارگر باشد کارفرما مکلف است به نسبت هر سال سابقه خدمت، معادل دو ماه آخرین حقوق به وی پرداخت نماید.
شرایط خروج قرارداد از مقرارات قانون کار
اگر قرارداد شخصی نباشد و حق واگذاری به دیگران وجود داشته باشد پیمانکاری قلمداد خواهد شد.
در قرادادهای خارج از قوانین کار موارد زیر وجود دارد:
- ساعت موظفی ندارند
- وسایل و ابزار توسط پیمانکار تامین می شود
- در محل خود پیمانکار و یا محل دیگری به غیر از کارفرما انجام می شود
- در حصول اجرت نتیجه اجرت قرارداد پرداخت خواهد شد.